روماتیسم به مجموعهای از علائم مزمن گفته میشود که شامل درد مفاصل و التهاب هستند. عموم مردم روماتیسم را به جای آرتروز استفاده میکنند که درست نیست. بیماری های روماتیسمی به صورت مزمن بافتهای همبند و مفاصل را دچار التهاب و درد میکنند. این بیماری انواع مختلفی دارد و روشهای درمانی مخصوصی برای آن در نظر گرفته میشود.
انواع روماتیسم کدامند؟ (چند نوع روماتیسم داریم)
بیماریهای روماتیسمی حدود ۲۰۰ نوع هستند و علائم و عوارض متعددی دارند. هر کدام از انواع روماتیسم بخشهای خاصی از بدن را درگیر میکنند و درمانهای به خصوصی دارند. در ادامه به انواع روماتیسم پرداختهایم:
روماتیسم استخوانی ستون فقرات
آرتریت روماتوئید ستون فقرات میتواند منجر به درد گردن، کمردرد، درد پاها یا بازوها و مشکلات ستون فقرات شود. در موارد پیشرفته، زوال مفصل در ستون فقرات میتواند منجر به فشردگی طناب نخاعی یا ریشههای عصبی نخاعی شود.
روماتیسم گردنی
تخریب مفصل گردن در بیماران مبتلا به آرتریت روماتوئید یا روماتیسم مفصلی ممکن است منجر به ناهماهنگی مهرهها از جمله سابلوکساسیون شود که ممکن است باعث درد، نقایص عصبی و بدشکلی شود.
روماتیسم دست
در این نوع رماتیسم، پوشش مفصل (سینوویوم) ملتهب و متورم میشود و غضروف و استخوان را فرسایش میدهد. بافت متورم همچنین ممکن است رباطهای اطراف را که بافتهای همبند هستند که استخوانها را کنار هم نگه میدارند، کشیده و در نتیجه تغییر شکل و بیثباتی ایجاد کند.
روماتیسم غده تیروئید
روماتیسم میتواند بر روی عملکرد غده تیروئید هم اثر بگذارد. تحقیقات نشان میدهد افراد مبتلا به آرتریت روماتوئید بیشتر در معرض ابتلا به بیماری کم کاری تیروئید هستند.
روماتیسم غیر التهابی لگن و کمر
استئوآرتریت مفاصل اصلی از جمله لگن، زانو و دستها را درگیر میکند. این بیماری با افزایش سن منجر به کمردرد میشود.
روماتیسم اسکلرودرمی
اسکلرودرمی یک بیماری خودایمنی نادر و مزمن است که پوست و اندامهای داخلی را تحت تاثیر قرار میدهد. این نوع از بیماری روماتیسم ناشی از آسیب به سیستم ایمنی است که باعث التهاب و تغییرات بافتی و اغلب منجر به سفت یا ضخیم شدن پوست میشود. بیماری اسکلرودرمی گاهی اوقات میتواند مفاصل، ماهیچه، قلب، ریه، کلیه، عروق خونی یا روده را تحت تاثیر قرار دهد.
روماتیسم شوگرن
روماتیسم شوگرن یک بیماری التهابی خود ایمنی است که در نتیجه یک پاسخ غیرطبیعی سیستم ایمنی ایجاد میشود. نشانه آن خشکی چشم، خشکی دهان و درد مفاصل است و میتواند خطر ابتلا به سرطان گلبولهای سفید خون به نام لنفوسیت را افزایش دهد.
روماتیسم مفصلی
روماتیسم مفصلی، بیماری التهابی مزمن است که بهطور عمده مفاصل را تحت تأثیر قرار میدهد. این بیماری یک اختلال خودایمنی محسوب میشود، به این معنا که سیستم ایمنی بدن بهاشتباه به بافتهای خودی حمله میکند.
خطرناکترین نوع روماتیسم
خطرناکترین نوع رماتیسم، خوشبختانه از انواع نادر آن است و اسکلرودرما نامیده میشود. بیماری اسکلرودرما به خشک شدن و سخت شدن پوست گفته میشود که بر قلب، کلیهها و ریهها هم تاثیر میگذارد و در عملکرد آنها اختلال ایجاد میکند. این بیماری در هر سنی و جنسی ایجاد میشود، اما در زنان و هنگام تولد شایعتر است. اسکلرودرما کشندهترین نوع روماتیسم است.
علائم روماتیسم چیست؟
روماتیسم به شکل درد و التهاب در بافتهای همبند، به خصوص درد و التهاب در مفاصل بروز میکند. البته حدود ۴۰٪ از افرادی که به روماتیسم مبتلا هستند، علائم و نشانههای خارج مفصلی را نیز تجربه میکنند. روماتیسم میتواند بسیاری از ساختارهای دیگر مانند پوست، چشم، ریه، قلب، کلیه، غدد بزاقی، بافت عصبی، مغز استخوان و رگهای خونی را تحت تاثیر قرار دهد.
برخی از علائم شایع بیماری روماتیسم در لیست زیر آورده شدهاست:
- درد
- التهاب و ورم
- خشکی مفصل
- کاهش دامنهی حرکت
- خستگی و ناخوشی
- تب
- کاهش وزن
علائم روماتیسم شدید چیست؟
نشاندهندهی روماتیسم شدید باشد، شامل موارد زیر هستند:
- درد و التهاب در بیشتر از یک مفصل
- خشکی و عدم وجود انعطاف در بیشتر از یک مفصل
- حساس بودن به لمس و دردگرفتن زمان لمسکردن در بیشتر از یک مفصل
- علائم در هر دو طرف اندامهای شما دیدهمیشود
- کاهش وزن ناگهانی یا تدریجی
- تب
- خستگی مفرط
- ضعف و بیحالی
علت روماتیسم چیست؟
علت بیماری روماتیسم به طور واضح مشخص نیست اما به علت حملهی سیستم ایمنی بدن به سلولهای خودی اتفاق میافتد. محققان نمیدانند چرا این واکنش در بیماریهای خودایمنی چون بیماریهای روماتیسمی اتفاق میافتد، اما برخی از فاکتورها و عوامل خطر به ایجاد آنها کمک میکنند:
- ژنتیک
- جنسیت (برخی از بیماریهای روماتیسمی مانند آرتروز و لوپوس بیشتر در زنان دیده میشوند و برخی دیگر مانند اسپوندیلیت آنکیلوزان در مردان شایعترند.)
- چاقی
- سابقهی بیماری (برخی از عفونتها یا تروماهای دوران کودکی میتوانند در بروز این بیماری موثر باشند.)
- سیگار
- تماس با آلایندهها و مواد سمی
چگونه روماتیسم تشخیص داده می شود؟
زشک معمولا مراحل زیر را برای تشخیص بیماری روماتیسم دنبال میکند:
- معاینهی بالینی علائم و گرفتن شرح حال
- بررسی تمامی مفاصل شما از نظر میزان درد و دامنهی حرکت
- بررسی چشمها، پوست و ناحیه لگنی
- عکسبرداری با اشعه ایکس، ام آر آی و سونوگرافی
- آزمایش فاکتورهای روماتوئیدی
